Wyjazd do legalnej pracy za granicą powoduje, że pracownik – niejako automatycznie – zostaje objęty lokalnymi przepisami skarbowymi i dotyczącymi opieki emerytalnej. Wyjaśniamy, dlaczego wyjeżdżając do Niemiec jako opiekunka, powinnaś wypełnić i złożyć formularz A1. Jak zrobić to prawidłowo?
Czym jest zaświadczenie A1?
Zaświadczenie A1 to dokument wydawany przez polski Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Określa on ustawodawstwo właściwe dla naliczania składek. Będzie nim kraj właściwy dla urzędu, który wydał zaświadczenie. Dla osoby pracującej w innym kraju niż Polska jest to kluczowe dla ustalenia, że składki ubezpieczeniowe powinny być płacone w Polsce.
Zaświadczenie A1 wydane przez instytucję jednego państwa członkowskiego jest wiążące dla instytucji oraz służb zatrudnienia innych państw członkowskich, tak długo jak nie zostanie wycofane lub uznane za nieważne. Oznacza to, że osoba, która posiada zaświadczenie A1, nie może zostać objęta ustawodawstwem innego państwa członkowskiego bez wycofania z obrotu prawnego lub unieważnienia tego zaświadczenia.
Dlaczego potrzebujesz zaświadczenia A1 wyjeżdżając do Niemiec?
Uzyskanie zaświadczenia A1 w sytuacji, kiedy wyjeżdżasz do Niemiec, jest istotne z kilku względów:
- chroni przed koniecznością równoległego opłacania składek w Polsce i w Niemczech,
- jest wymagane przez niemiecki urząd Finanzkontrolle Schwarzarbeit zajmujący się wykrywaniem i likwidacją nielegalnego zatrudnienia,
- brak zaświadczenia A1 powoduje ryzyko nałożenia obowiązku zapłaty składek w Niemczech oraz sankcji finansowych na pracodawcy i pracownika.
Posiadanie zaświadczenia A1 upraszcza procedury i zmniejsza ilość dokumentów wymaganych do podjęcia zatrudnienia. Dla pracodawcy zatrudnienie pracownika staje się tańsze i łatwiejsze.
Pamiętaj, aby w miarę możliwości uzyskać z wyprzedzeniem tak, aby dysponować nim na moment podjęcia zatrudnienia za granicą. W ten sposób eliminujesz ryzyko negatywnych konsekwencji. Jeżeli ZUS dysponuje kompletem dokumentów, wydaje zaświadczenie niezwłocznie. W wyjątkowo skomplikowanych sytuacjach może to zająć nawet 2 miesiące.
Choć praca bez druku A1 jest możliwa, wiąże się z objęciem niemieckim systemem składek. Dla pracownika, który na co dzień mieszka w Polsce, może być to mniej opłacalne.
Kto składa zaświadczenie A1 w ZUS?
Wniosek o wydanie zaświadczenia A1 mogą złożyć trzy grupy osób:
- pracownicy oddelegowani do pracy za granicą na czas określony przez polskich pracodawców, np. agencję opiekunek Frigga,
- przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w Polsce, którzy świadczą usługi na terenie Niemiec,
- osoby samozatrudnione wykonujące działalność w Niemczech na podstawie działalności zarejestrowanej w Polsce, które chcą utrzymać w rodzimym państwie ciągłość ubezpieczeń.
Z wnioskiem o wydanie zaświadczenia A1 może wystąpić także pracodawca.
Czego potrzebujesz, aby otrzymać zaświadczenie A1?
Wniosek o wydanie zaświadczenia A1 składa się za pośrednictwem PUE/eZUS. W treści podania należy uzupełnić przede wszystkim:
- dane osobowe posiadacza – m.in. imię, nazwisko, adres, obywatelstwo,
- ustawodawstwo państwa członkowskiego znajdującego zastosowanie,
- potwierdzenie statusu pracownika,
- informacje o pracodawcy.
Do formularza A1 w przypadku pracowników należy załączyć umowę o pracę, która w jasny sposób określa warunki zatrudnienia za granicą. Pracownicy delegowani przedkładają zaświadczenie o delegowaniu, a samozatrudnieni – dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności gospodarczej. Uzyskanie zaświadczenia jest bezpłatne.
W sytuacji, kiedy dojdzie do zmiany danych objętych formularzem A1, trzeba skorygować dane składając kolejny formularz – również za pośrednictwem PUE/eZUS. Ważność druku A1 wynosi maksymalnie 24 miesiące. To znacznie dłużej niż trwają wyjazdy opiekunek, ale pamiętaj, żeby przed kolejnym zleceniem sprawdzić, czy formularz nadal jest aktualny.
Druk A1 a karta EKUZ – jak są ze sobą związane?
Jeśli wyjeżdżasz do tymczasowej pracy za granicą, może pojawić się potrzeba skorzystania z publicznej opieki zdrowotnej tak, aby koszty były rozliczane w ramach NFZ. W tym celu potrzebujesz karty EKUZ.
Dokumenty do karty EKUZ należy złożyć w oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia – w przypadku pracy za granicą jest to przede wszystkim formularz A1. Na samą kartę EKUZ czekasz zwykle od 3 do 5 dni i można ją odebrać osobiście w dowolnym oddziale lub delegaturze NFZ, pocztowo na wskazany adres albo za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP. Ważność karty EKUZ jest ograniczona czasowo i w przypadku pracowników wynosi 6 miesięcy.
Karta EKUZ, która została wystawiona „na turystę”, może zostać zakwestionowana przez niemiecką opiekę zdrowotną w sytuacji, kiedy dojdzie do wypadku w pracy. Zaznaczamy też, że w placówce medycznej nie wystarczy okazać samego zaświadczenia A1, aby otrzymać pomoc. Musisz dysponować kartą EKUZ wystawioną w związku z wykonywaniem pracy.
Pracuj bezpiecznie z Frigga – legalność i transparentność zatrudnienia
Decydując się na współpracę z Frigga, nie musisz obawiać się formalności. Pomożemy Ci uzyskać zaświadczenie A1 i Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego. Masz gwarancję legalnego zatrudnienia i transparentności dokumentacji.